Zachte herfst geeft schimmels langer de kans |
|
|
|
|
 |
| 211 sec |
Vochtige omstandigheden en aanhoudend milde temperaturen kunnen de ontwikkeling van schimmelziekten bevorderen. Volgens Mirko Grootscholten van AB Products begint preventie bij de natuurlijke weerbaarheid van bomen. Calcium en silicium bieden daarbij interessante aanknopingspunten.
De herfst is begonnen, maar de temperaturen blijven relatief zacht. In combinatie met regen, dauw en langdurig nat blad ontstaan gunstige omstandigheden voor verschillende schimmels. Tegelijkertijd bereiden loofbomen zich voor op de winter en neemt hun groei geleidelijk af. Vooral bomen die al onder druk staan door droogte, bodemverdichting of een slechte waterhuishouding kunnen kwetsbaar zijn. Daarom verdient vooral de conditie van de boom aandacht, vindt Grootscholten.
Vocht en temperatuur bepalen het risico
Schimmels, waarvan 95 tot 99 procent gunstig is, zijn het hele jaar aanwezig. Hun activiteit wordt sterk beïnvloed door de omstandigheden. Sommige bladschimmels profiteren van langdurige bladnatheid en relatief zachte temperaturen. Andere organismen kunnen vooral bij natte bodems problemen veroorzaken. Phytophthora behoort overigens niet tot de echte schimmels, maar tot de oömyceten.
Voor boombeheerders is het belangrijk onderscheid te maken tussen verschillende aantastingen. Een bladschimmel kan het uiterlijk van een boom aantasten zonder dat de vitaliteit ernstig in gevaar komt. Wortel- en houtaantastende schimmels kunnen daarentegen ingrijpender gevolgen hebben voor de conditie of stabiliteit. De zachte herfst kan ook andere opvallende verschijnselen veroorzaken. Zo kunnen bomen en struiken die normaal in het voorjaar bloeien, opnieuw bloemen vormen. Bij onder meer sierkers, sering en magnolia is dit verschijnsel beschreven na perioden van droogte, vroegtijdige bladval of andere stress, gevolgd door gunstige temperaturen. Die tweede bloei is niet automatisch een teken van vitaliteit. Soms worden bloemknoppen die eigenlijk voor het volgende voorjaar bestemd waren, voortijdig geactiveerd. Vruchten en bessen die in het najaar zichtbaar zijn, stammen overigens meestal uit de normale bloei eerder in het jaar.
Sterke cellen, betere afweer
Grootscholten kijkt vanuit zijn ervaring met plantvoeding en biostimulanten vooral naar het versterken van de natuurlijke weerbaarheid van het plantweefsel. 'Je kunt het ook voorkomen,' zegt hij.
Calcium speelt een belangrijke rol bij de opbouw en stabiliteit van celwanden. Daarnaast functioneert het als signaalstof bij processen waarmee planten reageren op stress en ziekteverwekkers. Silicium kan bij bepaalde plantensoorten bijdragen aan de vorming van fysieke barrières en aan natuurlijke afweerreacties. Dat betekent niet dat extra calcium of silicium een boom automatisch beschermt tegen schimmels. De opname en werking verschillen per boomsoort. Ook de voedingstoestand van de boom speelt een rol.
'Niet alle gewassen hebben extra calcium nodig,' merkt Grootscholten op. Volgens hem is het daarom belangrijk niet uitsluitend naar de standaardbemesting te kijken, maar ook naar de mogelijkheden om het plantweefsel tijdens de groei te ondersteunen, zodat de passieve en actieve weerstand van de plant verbetert.
 | | Mirko Grootscholten |
|
|
Ook onderzoek bij houtige gewassen
Veel kennis over silicium komt uit de landbouw, maar ook bij houtige gewassen wordt de werking onderzocht. Zo is bij Eucalyptus globulus gekeken naar het effect van calciumsilicaat op groei, droogtestress en schimmelaantastingen. Onder proefomstandigheden werd bij een van de onderzochte genotypen een vermindering van de ernst van een schimmelaantasting vastgesteld. Dat onderzoek laat zien dat silicium ook bij houtige planten een interessante rol kan spelen. Tegelijkertijd zijn resultaten bij jonge proefplanten niet rechtstreeks te vertalen naar volwassen bomen in de openbare ruimte. De opname van silicium verschilt per soort en de omstandigheden waarin een boom groeit, zijn bepalend voor het uiteindelijke effect.
Voor de boomzorg biedt het onderzoek daarom vooral aanknopingspunten om verder te kijken naar de fysiologische weerbaarheid van bomen, naast de gebruikelijke aandacht voor groeiplaats en onderhoud.
Het najaar is geen tweede groeiseizoen
De seizoensgebondenheid is belangrijk bij preventieve maatregelen. Terwijl sommige ziekteverwekkers onder zachte en vochtige omstandigheden nog actief zijn, neemt bij veel loofbomen de groei af. Voedingsstoffen worden deels uit het blad teruggetrokken en de boom bereidt zich voor op de winterrust. Dat heeft gevolgen voor de mogelijkheden van aanvullende voeding. Bladbemesting is vooral zinvol wanneer er voldoende actief blad aanwezig is en de omstandigheden opname toelaten. Een behandeling laat in het najaar heeft daarom niet vanzelfsprekend hetzelfde effect als een toepassing tijdens de actieve groei.
AB Products heeft met CALCIOSIL een vloeibare bladmeststof op basis van calcium en silicium in het assortiment. Daarnaast levert het bedrijf OSABIO-S, een biostimulant met onder meer silicium, organische zuren, salicylzuur, sporenelementen en koper. Grootscholten ziet dergelijke producten als mogelijke ondersteuning van de plantweerbaarheid. Voor volwassen bomen moet echter per situatie worden beoordeeld of aanvullende voeding nodig en praktisch uitvoerbaar is. De producten zijn niet aangetoond als behandeling tegen bestaande houtrot of Phytophthora-infecties bij volwassen bomen.
|
|
'Als je eenmaal de vlekken in je blad hebt, dan ben je te laat'
| |
|
De groeiplaats blijft bepalend
Een boom die langdurig onder stress staat, kan gevoeliger worden voor bepaalde aantastingen. In de openbare ruimte zijn bodemverdichting, beperkte doorwortelbare ruimte en een ongunstige waterhuishouding bekende problemen. Juist in een nat najaar kan wateroverlast extra aandacht vragen. Wanneer de bodem langdurig verzadigd blijft, krijgen wortels onvoldoende zuurstof. Dat kan hun functioneren verstoren en de conditie van de boom verder onder druk zetten.
Aanvullende voeding biedt in zo'n situatie niet automatisch een oplossing. Eerst moet duidelijk zijn waarom de boom achteruitgaat. Een voedingsgebrek vraagt immers om een andere aanpak dan wortelproblemen door zuurstofgebrek of een daadwerkelijke aantasting door een ziekteverwekker. Grootscholten benadrukt het belang van tijdig handelen. 'Als je eenmaal de vlekken in je blad hebt, dan ben je te laat.' Hoewel hij daarmee vooral doelt op bladschimmels in de teelt, geldt ook voor boombeheer dat vroegtijdige signalering vaak meer mogelijkheden biedt dan ingrijpen wanneer de schade al vergevorderd is.
Nu kijken, volgend seizoen profiteren
Het najaar is een geschikt moment om de conditie van bomen en hun groeiplaats kritisch te beoordelen. Zijn er aanwijzingen voor wortelproblemen? Blijft water langdurig staan? Zijn er aantastingen die nader onderzoek vragen? Zulke waarnemingen kunnen helpen om maatregelen voor het volgende groeiseizoen beter te plannen. Daarbij kan ook de voedingstoestand van bomen worden meegenomen. Calcium, silicium en biostimulanten kunnen onder bepaalde omstandigheden een aanvullende rol spelen, maar alleen wanneer de behoefte en het verwachte effect voldoende duidelijk zijn.
Een weerbare boom is niet gevrijwaard van schimmelaantastingen. Wel heeft een boom met een goed functionerende groeiplaats en een gezonde fysiologische conditie een betere uitgangspositie om met stress en bepaalde ziekten om te gaan. De zachte, vochtige herfst maakt daarmee vooral duidelijk hoe belangrijk het is om verder te kijken dan de zichtbare aantasting. Wie nu de oorzaken van problemen in beeld brengt, kan gerichter werken aan de vitaliteit van bomen in het volgende groeiseizoen.
| LOGIN
met je e-mailadres om te reageren.
|
|
|
| Er zijn nog geen reacties. |
|
