Whatsapp Facebook LinkedIn RSS feed

Boomzorg Scholar: Grotere boomspiegels helpen straatbomen meer regenwater op te vangen

ARTIKEL
PROJECTEN
Facebook Linkedin Whatsapp
Manon Botterblom, dinsdag 17 november 2026
165 sec


Amerikaans onderzoek laat zien hoe boomkronen en groeiplaatsen bijdragen aan het beperken van wateroverlast

Behalve dat stadsbomen voor verkoeling en schaduw zorgen, spelen ze ook een rol bij het opvangen van regenwater. Hoe groot die bijdrage is, hangt onder meer af van de boomsoort, de kroon en de inrichting van de groeiplaats. Amerikaanse onderzoekers ontwikkelden een rekenmodel om dit beter in beeld te brengen, genaamd SWMM-Canopy. De tool kan gebruikt worden om stadsbomen mee te nemen in het regenwaterbeheer en bij te dragen aan beleidskeuzes.


Bomen kunnen op verschillende manieren voorkomen dat regenwater direct in het riool terechtkomt. Een deel van de neerslag blijft hangen op bladeren en takken en verdampt vervolgens. Daarnaast kan water via de bodem rond de boom infiltreren. Toch worden deze effecten volgens de onderzoekers vaak onvoldoende meegenomen in modellen waarmee gemeenten hun waterbeheer plannen.
Onderzoekers van het San Fransisco Estuary Institute ontwikkelden daarom SWMM-Canopy, waarbij SWMM staat voor Storm Water Management Model. Ze onderzochten onder meer wat er gebeurt bij verschillende hoeveelheden neerslag en hoe bomen zich verhouden tot andere voorzieningen voor regenwateropvang.


Grootte van boomspiegel maakt verschil

Een belangrijke uitkomst is dat de grootte van de boomspiegel invloed heeft op de hoeveelheid regenwater die wordt afgevoerd. De onderzoekers vergeleken straatbomen met drie verschillende boomspiegels tijdens een gesimuleerde regenbui van ongeveer 47 millimeter in 24 uur. Bij de kleinste boomspiegel nam de afstroming met 6,9 procent af ten opzichte van een volledig verharde situatie zonder bomen. Bij een middelgrote boomspiegel was dat 11,2 procent en bij de grootste 15,5 procent.
Het verschil komt vooral doordat bij een grotere boomspiegel meer regenwater de bodem kan bereiken. De kroon vangt in alle drie de situaties een vergelijkbare hoeveelheid water op, maar de ruimte voor infiltratie verschilt.


Groenblijvende bomen vangen meer water op

Ook het type boom maakt verschil. De onderzoekers vergeleken vier boomtypen in SWMM-Canopy: wintergroene parkbomen, bladverliezende parkbomen, wintergroene straatbomen en bladverliezende straatbomen. In het onderzochte Californische klimaat valt veel regen in de winter, wanneer bladverliezende bomen grotendeels kaal zijn. Bij de berekeningen voor een volledig jaar hielden groenblijvende boomkronen 14,6 procent van de neerslag tegen. Bij bladverliezende bomen was dat 6,9 procent. Groenblijvende bomen konden dus ruim twee keer zoveel regenwater opvangen in hun kroon.
Dat betekent niet dat ze ook twee keer zoveel wateroverlast voorkomen. Regenwater dat niet door de kroon wordt opgevangen, kan immers alsnog in de bodem infiltreren. Ook zijn de resultaten afhankelijk van het klimaat. In Nederland valt neerslag verspreid over het jaar. Hierdoor zijn de Californische uitkomsten niet rechtstreeks te vertalen naar Nederlandse boomsoorten en omstandigheden.


Bij hevige regen neemt het effect af

Bomen kunnen niet onbeperkt water vasthouden. Zodra de kroon verzadigd raakt, stroomt een groter deel van de neerslag door naar de grond. Bij hevige regenbuien neemt het aandeel water dat de kroon opvangt daardoor af. Dat bleek ook uit de berekeningen. Bij zwaardere buien werd de bijdrage van de kroon aan het beperken van de afstroming relatief kleiner. Vooral bij extreme neerslag is alleen het opvangen van water door bladeren en takken onvoldoende. Grotere boomspiegels kunnen dan helpen zodat er meer water in de bodem kan trekken. Bomen blijven daarmee onderdeel van de oplossing, maar moeten worden gecombineerd met andere maatregelen voor wateropvang.


Bomen beperken afstroming op stadsniveau

De onderzoekers pasten hun model ook toe op Sunnyvale, een stad in Californië. Daar werden ruim 236.000 bomen meegenomen in de berekeningen. In totaal bedekten de kronen zo'n 18 procent van het onderzochte gebied. Volgens het model zorgden deze bomen ervoor dat de jaarlijkse afstroming afnam met een hoeveelheid die overeenkomt met 4,8 procent van de jaarlijkse neerslag. Tussen verschillende delen van de stad waren duidelijke verschillen zichtbaar. Gebieden met meer straatbomen lieten doorgaans een grotere vermindering zien. De onderzoekers vergeleken daarnaast de kosten van extra straatbomen met die van speciale voorzieningen waarin regenwater wordt opgevangen en via de bodem kan infiltreren. Binnen de gebruikte aannames bleken straatbomen goedkoper om een vergelijkbare vermindering van de afstroming te bereiken.


Wat betekent dit voor boombeheer?

Wie bij een herinrichting meer ruimte maakt voor de boomspiegel, kan daarmee ook de afvoer van regenwater beperken. Het onderzoek laat zien dat een grotere boomspiegel duidelijk meer effect heeft dan een kleine, zelfs bij een vergelijkbare boomkroon. Ook voor het behoud van bestaande bomen is dit relevant. De berekende percentages zijn niet een-op-een toepasbaar in Nederland. Daarvoor verschillen het klimaat, de bodem en de neerslag te veel van de Californische situatie. Wel bieden de resultaten aanknopingspunten om bij nieuwe aanplant en herinrichting niet alleen naar de boom zelf te kijken, maar ook naar de ruimte die regenwater krijgt om in de bodem te zakken.


Boomzorg Scholar

Boomzorg Scholar is een nieuw initiatief van het vakblad Boomzorg, waarbij we artikelen uit een wetenschappelijk tijdschrift beschikbaar maken voor een publiek dat normaal deze wetenschappelijke tijdschriften niet leest, door per uitgave een artikel te vertalen en te populariseren. Dit keer een artikel van Tan Zi, Alison A. Whipple, Pete Kauhanen en Melissa M. Foley in Urban Water Journal: From site-scale to landscape-scale: stormwater benefits of urban trees with SWMM-Canopy (2026, Volume 23, No. 4).

LOGIN   met je e-mailadres om te reageren.

REACTIES
Er zijn nog geen reacties.

tip de redactie

Meld je aan voor onze digitale nieuwsbrief.

ONDERDELEN
Archief
Dossiers
Green Industry Profile
Webshop
OVER ONS
Over ons
Duurzaamheid & NWST
Contact
Het team
ADVERTEREN EN ABONNEREN
Fysiek abonnement
Digitaal abonnement
Abonneren nieuwsbrief
Adverteren
Verschijningsdata
MEER
Redactionele spelregels
Algemene voorwaarden
Disclaimer
Privacy
Cookies
ONDERDELEN
OVER ONS
ADVERTEREN EN ABONNEREN
MEER