René van der Velde: 'We moeten leren denken in boomsystemen' |
|
|
|
|
 |
| 174 sec |
Stadsklimaatbos brengt boom, bodem en water samen
Op de campus van TU Delft is een voormalige fietsparkeerplaats omgevormd tot een Stadsklimaatbos met 25 bomen, een wadi en verschillende bodemproeven. AH Vrij Groen, Grond en Infra verzorgde de aanleg van de wadi, de funderingslagen en de aanplant van de bomen. 'Een project als dit kom je niet vaak tegen,' vertelt mede-eigenaar Jan Vrij. 'Hier kwam specifieke kennis bij kijken.'
| Directeur van AH Vrij met het ontwerpteam van de TU Delft, v.l.n.r.: Jan Vrij (AH Vrij Groen, Grond en Infra), René Hoonhout, campusbeheerder (CREFM), René van der Velde (Urban Forestry), Nico Tillie en Rosa de Wolf (Urban Ecology Design) |
De plek was ooit een versteend plein dat volstond met fietsen, vlak voor de entree van de faculteit Bouwkunde. De TU Delft zag er een geschikte locatie voor een experiment waarin klimaatadaptatie, biodiversiteit en waterbeheer elkaar moesten versterken. Het resultaat is een hybride tiny forest, waarin de bodemopbouw minstens zo belangrijk is als de soortenkeuze. 'We hebben een gewaagde combinatie gemaakt van een bomenontwerp voor koeling en een vernieuwend substraatmengsel,' vertelt René van der Velde, die leidinggeeft aan de Urban Forestry-groep van de TU Delft. 'Maar het lijkt te werken. Het is een superadaptatie die veel meer doet dan we dachten.'
Van kroon tot kruidenlaag
De 25 bomen in het Stadsklimaatbos zijn geselecteerd op hun prestaties en koelend vermogen. Hun standplaats is afgestemd op hun tolerantie voor water, waarbij de bomen op verschillende hoogtes zijn geplant. De ontwerpprincipes volgen een vaste volgorde: van boven naar beneden. Eerst is gekeken naar de kroon en de gewenste schaduw en koeling. Vervolgens kwamen de topografie en waterhuishouding aan bod, daarna de bodemopbouw en ten slotte de beplanting.
 | | Het plein voor de entree van de faculteit Bouwkunde, vóór de herinrichting |
|
|
 | | Situatie vlak na de aanleg van het Stadsklimaatbos |
|
|
Die opbouw brengt klimaatadaptatie en biodiversiteit samen. Het kroonvolume moet voor verkoeling zorgen, terwijl de lagere vegetatielagen ruimte bieden aan insecten. 'Je stemt de bomen af op de omgeving en de waterhuishouding, zodat elke soort op een geschikte plek staat. Dat is nog een hele puzzel geweest,' vertelt Van der Velde.
|
|
'Je stemt de bomen af op de omgeving en de waterhuishouding, zodat elke soort op een geschikte plek staat. Dat is nog een hele puzzel geweest'
| |
|
Om te volgen wat die combinatie oplevert, worden de bijen in het Stadsklimaatbos wetenschappelijk gemonitord door EIS Kenniscentrum Insecten. 'Je ziet de soortenrijkdom en aantallen enorm toenemen,' zegt René Hoonhout, groenbeheerder van de TU Delft.
Nauwkeurig planten, langdurig volgen
Ook bij de aanleg kwam het aan op precisie. De verschillende hoogteniveaus zijn vooraf vastgelegd in gps-data, zodat de machinist tijdens het graven precies kon zien tot welk niveau hij moest werken. 'Nu we gaan monitoren, moet je zeker weten dat je de verschillende bomen op verschillende hoogtes en op de juiste plek hebt gezet,' legt Vrij uit.
 | | Een boom wordt geplant op een van de verschillende hoogteniveaus |
|
|
De komende jaren moet blijken hoe de bomen zich gaan ontwikkelen. Daarbij kijken de onderzoekers naast de groei ook naar veranderingen in de kroonvorm en andere eigenschappen. 'Voor het verouderingsproces van de boom is nog niet zoveel aandacht. Daarom willen we de natuurlijke vorm ook zo veel mogelijk behouden,' zegt Hoonhout.
Experiment met bodem en puin
Na twee jaar zijn de eerste resultaten zichtbaar. 'Vooral die capillaire werking die tussen de grondwaterspiegel en de bovenste bodemlaag is ontstaan, is interessant,' vindt Van der Velde. 'De bomen hebben nauwelijks water gekregen en er is weinig regen gevallen de laatste maanden. Toch doen ze het goed.'
 | | Het Stadsklimaatbos nu: uitgegroeid tot een groene plek |
|
|
Naast de wadi lijkt de bodemopbouw een belangrijke rol te spelen in de watervoorziening. Onder de bomen liggen drie verschillende grondmengsels: veenvrij, veenarm en traditioneel veenrijk. Door de mengsels in afzonderlijke vakken toe te passen, kunnen de onderzoekers de ontwikkeling van de bodem en de bomen vergelijken. Ter vervanging van veen zijn alternatieven gezocht in gecomposteerde boomschors en gecomposteerd groenafval. De resultaten zijn tot nu toe goed: 'Ik zie weinig verschil tussen die drie mengsels,' zegt Hoonhout.
|
|
Voor de opbouw van de bodem is de Stockholmmethode toegepast: circulair puin, gecombineerd met biochar
| |
|
Voor de opbouw van de bodem is onder de loper naar de hoofdingang de Stockholmmethode toegepast. 'Er is RAG-gecertificeerd puin uit de regio gebruikt, afkomstig van onder andere stoeptegels,' legt Vrij uit. 'Dat wordt gecombineerd met biochar, een stabiele, organische stof die ontstaat door verbranding zonder zuurstof, vergelijkbaar met houtskool.' De toepassing is nog niet volledig circulair: het gebruikte zand is primair gewonnen. 'Je moet de juiste korrelgrootte hebben voor de capillaire werking, maar in de toekomst willen we dat ook circulair doen.'
Pleidooi voor innovatie
De TU Delft is met het ontwerp genomineerd voor de NVTL-Award 2026 in de categorie Uitgevoerd Tuinontwerp. 'Met name de high-performancebeplanting en het zo effectief mogelijk inrichten van de bebouwde omgeving spraken aan,' zegt Van der Velde.
 | | De lagere vegetatielagen bieden ruimte aan insecten |
|
|
Voor AH Vrij was het project vooral bijzonder door de combinatie van disciplines. Vrij: 'Hier kwam specifieke kennis bij kijken in het grondwerk, het uitzetten van de hoogtes en het breken en sorteren van het circulaire puin. Dat kom je niet vaak tegen. Er zijn nog steeds jongens die het erover hebben.' De grotere vraag is of de opgedane kennis ook buiten de campus wordt toegepast. Volgens Van der Velde vraagt dat om een andere manier van kijken in de boomsector. 'Vaak gaat het over de individuele boom, maar ik wil ervoor pleiten om naar boomsystemen te kijken. De boomsector moet opschalen naar grotere projecten voor straat- en pleinontwerp.' Of dat gebeurt, ligt niet alleen bij de sector zelf, besluit Vrij. 'De rol van opdrachtgevers is bepalend. Het risico ligt bij de TU, maar als er geen opdrachtgevers zijn die dit willen doen, dan valt de innovatie stil.'
| AH Vrij Groen, Grond en I... | |
| |
| LOGIN
met je e-mailadres om te reageren.
|
|
|
| Er zijn nog geen reacties. |
|